Laten we eerlijk zijn: verantwoordelijkheid is nogal een containerbegrip. Vaak gooien we ermee in de opvoeding. En zoals je waarschijnlijk al lang hebt ervaren, zijn kinderen meesters in het afschuiven van dat lastige pakketje. Helaas gebeurt dat bij rijangst stiekem exact hetzelfde. De verantwoordelijkheid nog niet kunnen of willen nemen het voelt zo lekker comfortabel om het sturen aan een ander over te laten.
Dat brengt ons direct bij het ondeugende stemmetje in jezelf. Het innerlijke kind dat maar wat graag de verantwoordelijkheid ontloopt. Waar een klein kind de schuld nog afschuift op een broertje, zusje of het zandmannetje (want tja, het is zijn schuld dat ik niet kan slapen), pakken wij volwassenen het iets subtieler aan. Wij zijn kampioen in het formuleren van uiterst plausibele smoesjes. Zoals: “Schat, rijd jij even? Ik voel me niet helemaal lekker.” Of de klassieker der klassiekers: “Schat, jij rijdt altijd zo fijn, wil jij de terugreis doen?” Daar ligt de kern. JIJ bent verantwoordelijk voor je rijangst. Hoe je eraan bent gekomen is historisch gezien best interessant, maar op dit moment totaal irrelevant; de verantwoordelijkheid nemen is wat telt. Op het moment dat je eigenaarschap toont over je eigen proces, neem je figuurlijk én letterlijk het roer in handen. Jij bent de baas!
Psychologische achtergrond: Waarom je brein je in de maling neemt
Vanuit de psychologie (en specifiek stromingen zoals ACT en cognitieve gedragstherapie) weten we dat angst zich graag vermomt als absolute waarheid. Je brein is geëvolueerd om te overleven, niet om comfortabel over de linkerrijstrook van de autosnelweg te cruisen. Zodra je hersenen een vermeende dreiging opmerken (zoals invoegen op de snelweg), slaat het zenuwstelsel alarm.
Dit brengt allerlei lichamelijke sensaties met zich mee: klotsende oksels, trillende benen of een hartslag op plekken waarvan je niet eens wist dat je daar een hartslag kon voelen. Ook hier geldt: het zweten en die trillingen zijn van jou en van niemand anders. Sterker nog, vanuit de acceptatietheorie weten we dat vechten tegen deze symptomen ze juist versterkt. Je mag ze daarom volledig toelaten. Het goede nieuws dat ik kan onderbouwen vanuit de praktijk is dat deze fysiologische stressreacties vanzelf afzwakken naarmate de rit vordert en je zenuwstelsel merkt dat er geen echte ramp plaatsvindt.
Let dus goed op je gedachten, want die proberen je bliksemsnel terug te lokken naar het comfortabele patroon van vermijding en smoesjes.
Twee praktische tips om je brein te foppen
TIP 1: Gij zult niet geloven wat u denkt
Gedachten zijn slechts elektrische prikkels in je brein, ze weerspiegelen absoluut niet de objectieve waarheid. Hier ligt direct de voedingsbodem voor allerlei angstvormen. Herken de gedachte voor wat hij is: ‘slechts een gedachte’.
TIP 2: Buig je gedachten om (met een beloning)
-
Negatieve gedachte: “Ik krijg straks sowieso een paniekaanval als ik op de snelweg rijd.”
-
Ombuigende gedachte: “Dit voelt spannend, maar zodra ik straks dat stuk snelweg heb gehad, trakteer ik mezelf op iets lekkers.”
Tussentijdse problemen oplossen achter het stuur
Merk je dat je toch wegzakt in de spanning? Vaak is een snelle, oppervlakkige borstademhaling de boosdoener. Dit houdt het alarmsysteem in je hersenen actief.
-
De ademhalingstruc: Zodra je merkt dat je fysiek verandert, leg je één hand op je buik zodat je de inademing fysiek kunt voelen (je buik zet uit). Adem 3 tellen in en 5 tellen lang uit. Tel rustig in je hoofd mee, ook al voelt dat in het begin wat gek.
-
Zoek actieve afleiding: Meezingen met de radio helpt fantastisch, omdat het automatisch zorgt voor een gecontroleerde ademhaling en je brein afleidt van de catastrofale gedachtes. Veel oud-cliënten hadden daarnaast baat bij ‘pianospelen’ op het stuur: met je vingers licht ritmisch meetrommelen om de fysieke spanning af te reageren.
De eindstreep
Neem je iemand mee als begeleider? Kies dan bewust iemand die je volledig vertrouwt en die je op een constructieve manier stimuleert om door te zetten. Maak vooraf heldere afspraken over wat jullie van elkaar verwachten.
Door welke negatieve gedachten laat jij je angst momenteel nog beheersen? Laat je reactie achter in het reactieveld hieronder.