Vergelijken is de dief van plezier ook in de auto

We doen het allemaal. Soms zonder dat we het doorhebben. Vergelijken. Hoe anderen rijden, hoe soepel ze invoegen of hoe relaxed ze met één hand aan het stuur en een kop koffie in de andere van rijstrook wisselen. En jij? Jij voelt je dan misschien even stuntelig. “Waarom gaat het bij mij niet zo vanzelf?”

Die zes woorden “Vergelijken is de dief van plezier” klinken misschien simpel, maar wie er eerlijk naar kijkt, merkt hoe waar ze zijn. Want zodra we de bril van vergelijking opzetten, wordt ons eigen rijden ineens minder waard.

Een boze aap met een komkommer

Om dit punt wat vrolijker te maken, neem ik je mee naar een groep kapucijnaapjes. Een aapje kreeg komkommer als snack. Helemaal prima, tot hij zag dat zijn buurman… druiven kreeg! (Voor apen is dat zoiets als voor ons een bak Ben & Jerry’s na een lange dag.) Binnen een paar seconden was de komkommer waardeloos. Pure frustratie.

Dat is precies wat vergelijking doet: het verandert onze beleving. Opeens voelt wat eerst goed genoeg was, niet meer goed.

Opwaarts en neerwaarts denken

Psychologen hebben daar een mooie term voor: tegenfeitelijk denken. Oftewel: nadenken over hoe iets anders had kunnen lopen.

• Opwaarts tegenfeitelijk denken: je denkt hoe de situatie beter had kunnen zijn. Bijvoorbeeld: “Had ik maar niet op mijn telefoon gekeken, dan was dat ongeluk niet gebeurd.”

• Neerwaarts tegenfeitelijk denken: je bedenkt hoe het slechter had kunnen aflopen. “Stel je voor dat het een vrachtwagen was geweest in plaats van een Mini Cooper!”

Het eerste geeft vaak frustratie en zelfkritiek, het tweede kan soms juist opluchting en dankbaarheid geven.

Waarom bronzen medaillewinnaars gelukkiger zijn dan zilveren

Onderzoek laat iets opvallends zien: sporters met een bronzen medaille zijn vaak blijer dan die met een zilveren. Hoe dat kan?

• De zilveren winnaar denkt: “Ik was zó dicht bij goud…” → frustratie.

• De bronzen winnaar denkt: “Yes, ik heb tenminste een plek op het podium!” → dankbaarheid.

Met rijden werkt het net zo. Je kunt denken: “Waarom ben ik niet zo relaxed als die taxichauffeur daar?” of: “Wat fijn dat ik überhaupt de snelweg durf te nemen.”

Vier praktische tips om minder te vergelijken

1. Focus op je eigen doel.
   Stel jezelf de vraag: wat wil ik bereiken? Wil je je veilig voelen achter het stuur? Wil je meer vrijheid ervaren? Houd dát als meetlat, niet wat de buurman doet.

2. Wees een stille partner.
   Als je iemand helpt (bijvoorbeeld een vriend met rijangst), doe dat zonder jezelf op de voorgrond te zetten. Zo voorkom je dat die ander zich klein voelt door te vergelijken.

3. Klaag met mate.
   Natuurlijk mag je best vertellen dat die file drie uur duurde, maar je hoeft er geen survivalexpeditie in de jungle van Bangkok van te maken. Blijf eerlijk en bescheiden, dat scheelt je ook energie.

4. Wees dankbaar.
   Vergelijk bewust naar beneden: “Ik heb een auto met airco, ik hoef niet door de regen te fietsen.” Kleine dingen waar je wél plezier uithaalt, maken het verschil.

Vergelijken achter het stuur

Rijangst en vergelijken zijn dikke vrienden. Je ziet iemand anders rijden en denkt: “Waarom lukt mij dat niet zo soepel?” Maar zodra je jezelf traint om met een glimlach naar je eigen vooruitgang te kijken, verandert de ervaring. Misschien niet meteen, maar stap voor stap.

En weet je? Soms helpt het om een beetje te lachen om jezelf. Je hoeft geen Max Verstappen te zijn. Als jij je anker kunt uitgooien (ACT oefening), ademhaalt en tóch die snelweg pakt, dan verdien jij je eigen gouden medaille.

Dus de volgende keer dat je merkt dat je jezelf vergelijkt: denk aan die boze aap met zijn komkommer. Glimlach, laat de vergelijking los en geniet van jouw rit. Want uiteindelijk: jouw reis is de enige die telt.

Laat het me weten in het reactieveld hieronder.